Warto wiedzieć

Według Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków w Polsce na cukrzycę chorują ponad 2 miliony osób (5% populacji). Cukrzyca dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci i nazywana jest epidemią XXI wieku. Na świecie chorych jest około 171 milionów osób, a przewiduje się, że w ciągu następnych 20 lat liczba zachorowań wzrośnie do 300 milionów.

Co to jest Diabetes mellitus?

Cukrzyca (z łac. Diabetes mellitus) to choroba metabolizmu cukru we krwi powstała w wyniku zaburzeń wytwarzania insuliny w trzustce. Niedostateczna produkcja insuliny lub całkowity jej brak prowadzi do nieprawidłowego wchłaniania glukozy (cukru we krwi), niezbędnej dla komórek do produkcji energii. Dochodzi w ten sposób do wzrostu poziomu cukru we krwi i moczu, degeneracji drobnych naczyń i braku energii, co przejawia się zwiększonym zmęczeniem, częstym oddawaniem moczu i zwiększonym pragranieniem.

Kto jest w największym stopniu zagrożony cukrzycą?

Przede wszystkim są to osoby z nadwagą lub otyłe. Ryzyko wzrasta również z wiekiem. Do innych czynników można także zaliczyć uwarunkowania genetyczne i podwyższone ciśnienie krwi.

  • uwarunkowania genetyczne
  • niezdrowa dieta
  • stres
  • brak ruchu
  • nadwaga i otyłość

O cukrzycy słów kilka

Cukrzyca (łac. Diabetes mellitus) jest przewlekłym zaburzeniem metabolicznym, w którym dochodzi do nadmiernego wzrostu stężenia cukru (glukozy) we krwi i wystąpienia w związku z tym różnych objawów.

Utrzymujący się przez lata wysoki poziom glukozy doprowadza do uszkodzenia wielu narządów. Do „zużytkowania” glukozy w organizmie potrzebny jest hormon produkowany w trzustce – insulina. Do rozwinięcia się cukrzycy dochodzi wtedy, gdy ilość insuliny jest zbyt mała w stosunku do zapotrzebowania organizmu lub gdy obecna w organizmie insulina działa nieprawidłowo.

Prawidłowe stężenie cukru we krwi (poziomu glukozy we krwi, glikemii) na czczo wynosi < 100 mg% (5,6 mmol/l). Cukrzycę rozpoznajemy gdy wartość cukru na czczo w krwi żylnej jest ³ 126 mg% (7,0 mmol/l), co należy stwierdzić przynajmniej dwukrotnie lub gdy glikemia po dwóch godzinach doustnego testu tolerancji glukozy (badany wypija 75 g glukozy rozpuszczonej w 250 – 300 ml wody i po dwóch godzinach określa się stężenie cukru) jest ³ 200 mg% (11,1 mmol/l). W przypadku wartości na czczo 100 – 125 mg% (5,6 – 6,9 mmol/l) mówimy o nieprawidłowej glikemii na czczo, a jeśli w teście obciążenia glukozą otrzymamy 140 – 199 mg% (7,8 – 11,0 mmol/l) rozpoznajemy nieprawidłową tolerancję glukozy.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że w ciągu najbliższych 20 lat liczba chorych na cukrzycę zwiększy się 2-krotnie i wzrośnie do 300 milionów w 2025 roku. Uważa się, że liczba ta jest prawdopodobnie zaniżona, gdyż wg. ocen aż połowa przypadków choroba pozostaje nierozpoznana. Rozwojowi epidemii cukrzycy sprzyja starzenie się populacji (prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę wzrasta z wiekiem), otyłość (liczba osób otyłych rośnie lawinowo we wszystkich krajach świata), zmniejszenie aktywności fizycznej (coraz częściej dominuje siedzący tryb życia), nadmiernie kaloryczna dieta (uboga we włókna pokarmowe, bogata w węglowodany i tłuszcze).

Wyróżniamy 2 główne typy cukrzycy:

  • Cukrzyca typu 1 – gdzie stwierdza się całkowity lub prawie całkowity brak insuliny, wywołany uszkodzeniem produkujących ją komórek trzustki. Podawanie insuliny jest wówczas konieczne do przeżycia. Stanowi ona około 5 % przypadków cukrzycy i jest wykrywana głównie u ludzi młodych.
  • Cukrzyca typu 2 – w której insulina jest dalej wytwarzana, ale albo jej ilość jest niewystarczająca albo nie działa ona w sposób właściwy, co określa się jako insulinooporność. Zwykle wystarcza leczenie dietą, często dodatkowo dołącza się doustne środki przeciwcukrzycowe. W niektórych przypadkach wprowadza się leczenie insuliną (zwykle mniej intensywne niż w typie 1), by uzyskać lepszą kontrolę stężenia glukozy we krwi. Ten typ występuje głównie u osób w średnim i podeszłym wieku. Stanowi ona 90 – 95 % wszystkich przypadków cukrzycy. Pewną rolę w rozwoju cukrzycy typu 2 odgrywają czynniki dziedziczne. Cukrzyca może być przekazywana z pokolenia na pokolenie, co nie oznacza, że wszyscy członkowie rodziny na pewno zachorują.

Objawy, które powinny nakierować nas na podejrzenie cukrzycy to: wzmożone pragnienie i oddawanie dużych ilości moczu, oddawanie moczu w nocy, nawracające grzybiczne zakażenia np. w okolicach narządów płciowych (świąd sromu, penisa) lub pojawienie się zmian ropnych na skórze, utrata masy ciała (rzadko w cukrzycy typu 2), zmęczenie, osłabienie, senność, zaburzenia widzenia. Ale cukrzyca typu 2 długo może nie dawać żadnych objawów. Często jej pierwszym objawem są stany zagrażające życiu, takie jak: zawał serca lub udar mózgu. Powikłania te pojawiają się najczęściej po wielu latach utrzymywania się wysokiego stężenia glukozy we krwi. Cukrzyca najczęściej uszkadza: serce, nerki, oczy, naczynia krwionośne, niektóre nerwy, przede wszystkim nerwy stóp. Dlatego niezależnie od wieku należy wykonywać okresowe badanie (przynajmniej raz w roku) stężenia cukru we krwi. Umożliwi to wczesne wykrycie stanu przedcukrzycowego (zwykle bezobjawowego stanu dużego ryzyka rozwoju cukrzycy, który zawsze oznacza konieczność zmiany stylu życia) lub cukrzycy.

Pamiętajmy, że sami możemy zapobiec cukrzycy i jej powikłaniom!

  • Redukujmy masę ciała, jeśli zagraża nam nadwaga lub otyłość (nawet niewielkie zmniejszenie masy ciała jest sukcesem). Większość chorych na cukrzycę typu 2 ma nadwagę, a wytwarzana w ich organizmie insulina działa mniej skutecznie.
  • Odżywiajmy się prawidłowo ograniczając tłuszcze i pokarmy bogate w cukier, sól, alkohol, wzbogacajmy dietę w błonnik. Leczenie dietetyczne jest podstawowym leczeniem wszystkich typów cukrzycy.
  • Zwiększajmy regularną aktywność fizyczną.
  • Unikajmy palenia papierosów.